Evlenmenin iptali ve iyiniyetli eş

Son güncelleme: 16 Ağustos 2026Hukuki inceleme: Bayraktar Attorneys2 dk okuma

İptal boşanma değildir

Boşanma, geçerli olarak kurulmuş bir evliliği sona erdirir. İptal ise evliliğin kurulduğu anda sakat olduğunu — başlangıçta bir şeyin yanlış olduğunu — tespit eder. Sebepler Medeni Kanun'da düzenlenmiştir ve Cumhuriyet savcısının da ileri sürebildiği, giderilemeyen mutlak butlan hâlleri ile yalnız eşin ileri sürebildiği ve sürelere tabi nispi butlan hâlleri olarak ikiye ayrılır.

Sebepler ve usul büronun evlenmenin iptali rehberinde bütünüyle anlatılmıştır.

İyiniyet kuralı

Türk vatandaşlık hukuku açık bir sorunu doğrudan ele alır. Evlilikle kazanılan vatandaşlık, evlilik iptal edildiğinde kendiliğinden düşseydi, iki evli bir eş tarafından aldatılan yabancı, karşı tarafın kusuru yüzünden vatandaşlığını kaybederdi. Kanun bunu yapmaz: vatandaşlığın kazanıldığı evlilik iptal edilse dahi, iyiniyetli davranan yabancı eş vatandaşlığını korur.

Buradaki iyiniyet olağan anlamını taşır — sakatlığı bilmediğiniz ve bilebilecek durumda olmadığınız, evliliği söylediğiniz sebeplerle kurduğunuz. Bu bir maddi vakıa tespitidir ve genel olarak gerçek bir ilişkiyi ispatlayan malzemeyle kurulur: ortak adres geçmişi, birikmiş maliyet, aile ve sosyal kayıt. Bkz. gerçeklik incelemesi.

Başvuru hâlâ devam ediyorsa

İyiniyet kuralı zaten kazanılmış vatandaşlığa ilişkindir. 16. madde başvurusu sürerken iptal gerçekleşirse evlilik artık devam etmediğinden başvuru, boşanmayla kesilen bir başvuruyla aynı güçlükle karşılaşır — aynı iyiniyet cevabı ve aynı ispat yükü geçerlidir. İkamet tarafı ayrıdır: üç yıldır aile ikamet iznine sahip eşin, evliliğin ayakta kalmasına bağlı olmayan seçenekleri vardır.

Çocuklar

İptal edilen evlilikten doğan çocuklar, geçerli bir evlilikten doğmuş sayılır. Durumları ve ebeveynlerden biri Türk vatandaşıysa Türk vatandaşlıkları etkilenmez — bkz. çocuklar, soybağı ve evlilik yolu. Velayet, nafaka ve kişisel ilişki, boşanmadaki gibi karara bağlanır.

Uygulamada anlamı

İki ders. Birincisi, iptalde sizi koruyan malzeme, asıl başvurunuzu destekleyecek malzemenin aynısıdır — yani bir şeyler ters gittiğinde toplamak yerine evlilik boyunca biriktirmenin bir gerekçesi daha. İkincisi, iptal davası ile göç işlemleri birbiriyle konuşur: aile mahkemesinde evliliğin ne zaman ve neden kurulduğuna dair yapılan tespitler idare tarafından okunur. İkisi birden yürüyorsa tek strateji olarak ele alınmalıdır; büronun aile ve göç uygulaması tam da bunun için yapılandırılmıştır.